فرمت فایل : word(قابل ویرایش)
تعداد صفحات:36
فهرست مطالب:
مقدمه:
استراتژی پان ترکیسم( از ابتدا تا حال حاضر)
نتیجهگیری:
فهرست منابع
مقدمه:
کشور ترکیه یکی ازمهمترین و تاثیرگذارترین کشورهای منطقه خاور میانه است و در طول هفتصد سال گذشته تاثیرات به سزایی بر منطقه گذاشته است. با تجزیه امپراطوری عثمانی در دهه دوم قرن بیستم، کشور ترکیه پدیدار شد. این کشور خود را بر اساس زبان ترکی تعریف نمود و همزمان کوشید تا ارزشهای غربی را وارد جامعه اسلامی ترکیه نماید. این باز تعریف هویتی در ترکیه، منجر به پدیدار شدن یک سری تضادها و تناقضات نژادی و ایدئولوژیک در سطح جامعه ترکیه شد. در هر صورت ریشسههای «پان ترکیسم» را باید در تحولات سیاسی و فکری اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم جستجو کرد. پس از جنگ سرد و فروپاشی اتحاد شوری، پان ترکیسم جلوه نوینی یافت که مطالعه آن را ایجاب کرده است.
صابر زبان بدرالدین را میتوان پس از ضیا گوگ آلپ مهمترین ایدئولوژیک جریان پاک ترکیستی دانست. وی در یکی از مهمترین مقالات خود که در برگیرنده استراتژی پاک ترکیستها برای دستیابی به وحدت (ترکیه، قفقاز، مناطقی از ایران، افغانستان و کلیه جمهوری اسلامی آسیای مرکزی و بخشهای شرقی چین) است میگوید:
«تا سال 1991 میلادی (فروپاشی اتحاد شوروی) پان ترکیسم تنها به عنوان ایدئولوژی وجود داشت، اما پس از آن، اقدامهای عملی برای آغاز مرحله نهادی جنبش پان ترکیسم آغاز شده است.»
استراتژی پان ترکیسم( از ابتدا تا حال حاضر)
در مورد وظایف و برنامههای پان ترکیست در دروان جدید پس از جنگ سرد و استقلال کشورهای آسیانه میانه و قفقاز، بحثهای زیادی در محال پان ترکیستی در داخل ترکیه، در جمهوری آذربایجان و خارج از این مناطق صورت گرفته است. اما هیچ کدام از این بحثها به اندازه پیشنهادات صبری بدرالدین برای پان ترکیستها جذابیت نداشته است. میتوان پس از ضیا گوک آلپ،بدرالدین را مهمترین ایدئولوژیک جریان پان ترکیستی دانست. او در یکی از مقالات بسیار مهم خود که در برگیرنده استراتژی پان ترکیستها برای دستیابی به وحدت ترکیه،قفقاز ومناطقی از ایران، افغانستان و کلیه جمهوریهای آسیانه میانه و بخشهای شرقی چین است. ضمن نگاهی به گذشته پان ترکیسم،میگوید که تا سال 1991 (فروپاشی شوروری)پان ترکیسم تنها به عنوان یک ایدئولوژی وجود داشت اما پس از آن،اقدام های عملی برای آغاز مرحله نهادی جنبش پان ترکیسم آغاز شد. تکمیل «مجمعهای خلقهای ترک» با شرکت کشورهای ترک زبان ترکیه، قفقاز، کشورهای آسیای میانه و گروههای ترک زبان سایر کشورها،نخستین گام در این جهت بود. این مجمع جلساتی را هر سال در پایتختهای کشورهای مذکور تشکیل داد. در آن مسائل جهان جهان ترک به بحث گذاشته میشود. خلاصه استراتژی آیندهی پان ترکیسم،آن گونه که توسط بدرالدین مطرح شده است، به شرح زیر است:
از آنجا که کشورهای دارای اقلیتهای عمده ترک زبان در روسیه،چین، ایران، بلغارستان، یونان و افغانستان، نسبت به هر گونه حرکت در رابطه با وحدت ترکهای جهان حساس هستند و آن را در مورد تمامیت ارضی خود نوعی اقدام دشمنانه تلقی میکنند. پان ترکیستها باید بسیار محتاط عمل کنند. تا دشمنی این کشورها و نیز جهان عرب را برانگیزند. بدرالدین یک شیوه تدریجی را بر اساس آن چه که او «اصل ختنه» میخواند توصیه کرده و کاربرد آن را مد نظر قرار میدهد. به نظر او در دوران قبل از ختنه، کودک را با اسباببازی و شکلات و شیرینی سرگرم میکنند تا موعد مقرر فرا رسد و ضربه ناگهانی در اوج بیخبری کودک وارد شدو. در این لحظه اجتناب ناپذیر، گریه کردن و مقاومت بیهوده است چون در واقع کار از کار گذشته است وی یک استراتژی سه مرحلهای را برای رسیدن به آن چه که ایجاد «فدراسیون ترکها» میخواند پینشهاد میکنند: 1- در مرحله نخست پان ترکیستها بر ایجاد روابط فرهنگی،اجتماعی و اقتصادی میان ترکها تاکید میکنند 2- در مرحله دوم استکام سیاسی در اولویت قرار خواهد گرفت، اما این استحکام سیاسی به شش کشور مستقل ترکیه سابق محدود خواهد بود. 3- مرحله سوم زمانی است که حرکت این کشورها به رهبری جنبش پان ترکیستی، برای آزادسازی خلقهای ترک و اتحاد ساسی آنها از قید استعمار در روسیه (تاتارها، یاقوتها و ...) چین (ایغورها)، ایران (آذربایجانیها)،و غیره، آغاز خواهد شد. بدرالدین به دلیل حساس بودن دنیای غرب،روسیه و کشورهای منطقه به اقدامات ترکیه،تاکید میکند در عین این که ترکیه یک نقش محوری و رهبری کننده را در جریان پان ترکی به عهده دارد اما در مراحل اولیه ادغام و اتحاد ترکها، باید با احتیاط تنها بر جنبه فرهنگی و رهبری ترکیه تاکید کرد به سوی اجرای استراتژی «ختنه»گامهای عملی ترکیه و پان ترکیستها گرچه نمیتوان سند دقیقی برای اثبات ارتباطهای گروههای پان ترکیستی ترکیه با پیشنهادات استراتژیک بدرالدین به دست داد اما بررسی اقدامات عملی دولت ترکیه در سالهای دهه 1990 و اوایل قرن 21 به خوبی نشان میدهد که این گامهای عملی در واقع چیزی جز گامهای تدریجی پان ترکیسم به سوی فراهم ساختن شرایط برای رسیدن لحظه موعود،یعنی لحظه ختنه (چه در رابطه با جمهوریهای شش گانه آسیانه میانه و قفقاز و چه کشورهای دارای گروههای ترک زبان) نمیتواند باشد. در واقع باید گفت که «فرصتهای طلایی»(از نظر خود پان ترکیستها»فراهم شده است. سقوط شورری بار دیگر پس از گذشت 70 سال از سقوط دولت ترکهای جوان و فروپاشی عثمانی، دولت ترکیه را به وسواس انداخته و آنها را همانند رهبران ثلاثه ترکهای جوان به تبدیل پان ترکیسم به استراتژی و ایدئولوژی رسمی سیاست خارجی خود واداشته است. در جریان ده سال گذشته، دولت ترکیه گامهای زیر را به عنوان گامهای آغازین مرحله نخست استراتژی نوین پان ترکیسم برداشته است: 1- تشکیل مجمع خلقهای ترک متشکل از ترکیه، جمهوری آذربایجان، پنج جمهوری آسیانه میانه و گروههای پان ترکیست کشورهای غیر ترک دارای گروههای ترک زبان. این مجمع هر ساله جلساتی را که به اجلاس «سران ترکی» معروف است و تاکنون هشتاد اجلاس آن در پایتختهای مختلف منطقه برپا شده است، تشکیل داده است. در این اجلاس سران و نمایندگان گروهها ترک پان ترکیست، مسائل فرهنگی، اقتصادی و سیاسی کشورهای ترک تبار مورد بحث و چارهیابی قرار میگیرد 2- تلاش برای ترویج فرهنگ،زبان و سیستم سیاسی ترکیه در جمهوری فوق الذکر از طریق کمک به نشریات پان ترکی،چاپ کتابها و نشریات ترکی با استفاده از حروف لاتین (به جای حروف عربی- فارسی)و ترکی استانبولی،از جمله چاپ کتابهای آموزشی در مدارس و حتی چاپ کتابها و نشریات اسلامی به ترکی استانبولی و حروف لاتین. تاسیس مدارس در سطوح مختلف از ابتدایی تا تاسیس موسسات آموزشی عالی در این جمهوریها و تدریس ترکی استانبولی و تاریخ رسمی مورد نظر پان ترکیست بخش دیگری از اقدامات دولت ترکیه است. دولت ترکیه و موسسات غیر دولتی پان ترکیست تاکنون چندین دانشگاه، و صدها دبیرستان و دبستان در سراسری جمهوریها تاسیس کرده و به آنها کمک مالی میدهند 3- کمک به تاسیس شبکههای رادیویی و تلویزیونی و پخش برنامههای هنری، تاریخی، سیاسی مورد نظر ترکیه، چه از طریق کانالهای رسمی تلویزیون خود ترکیه و چه از طریق کانالهایی که برای جمهوریهای فوق به کم متخصصان فنی و کارشناسان هنری، ادبی،تاریخی و سیاسی پان ترکیست وابسته به ترکیه ساخته میشود. ترکیه از طریق این پوشش وسیع ماهوارهای به ترویج زبان،فرهنگ، شیوه زندگی و سیستم سیاسی مورد نظر خود در این جمهوریها میپردازد 4- تاسیس مدارس مذهبی به شیوه مدارس امام خطیب ترکیه در این جمهوریها و چاپ کتب مذهبی، نظیر قرآن و سایر کتابها به منظور جلوگیری از فعالیتهای مذهبی جمهوری اسلامی و عربستان سعودی،علاوه بر دولت ترکیه، موسسات غیر دولتی، به ویژه موسسات اخوت اسلامی (طریقت) نیز در این رابطه فعال هستند. یکی از فعالترین این موسسات غیر دولتی،هیاتهای مذهبی وابسته به فتح الله گوسن هستند که صدها مدرسه مذهبی در این جمهوریها تاسیس کرده و به ترویج زبان و فرهنگ ترکیه دست میزنند 5- اعطای بورسیههای تحصیلی گسترده، به دانشجویان این جمهوریها و نیز به دانشجویان ترک زبان کشورهای منطقه،برای تحصیل در دانشگاهها و موسسات آموزشی ترکیه.